Home

Η πληροφόρηση και λήψη γνώσης εγγράφων του δημοσίου από τους πολίτες, αποτελούν βασικό ανθρώπινο δικαίωμα, εργαλείο ελέγχου διαφάνειας και μέτρο πίεσης για άσκηση χρηστής διοίκησης. Παράλληλα, αποτελεί γνώρισμα του δημοκρατικού πολιτεύματος, που προϋποθέτει την πληροφόρηση των πολιτών για όσα συντελούνται από την πολιτεία. Σε αυτό το πλαίσιο, οι πλείστες χώρες της Ευρώπης έχουν θεσπίσει σχετικές νομοθεσίες που σκοπεύουν στην κατοχύρωση του δικαιώματος πρόσβασης των πολιτών σε πληροφορίες που κατέχουν οι δημόσιες αρχές.

Σε επίπεδο οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δικαίωμα κατοχυρώνεται με τη συνθήκη του Άμστερνταμ, η οποία προβλέπει ότι «κάθε πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κάθε φυσικό και νομικό πρόσωπο με κατοικία ή έδρα σε κράτος μέλος δικαιούται να έχει πρόσβαση στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής».

Σε αντίθεση με το τι συμβαίνει στην πλειοψηφία των ευρωπαϊκών κρατών αλλά και σε κοινοτικό επίπεδο, στην Κύπρο μέχρι σήμερα, το εν λόγω δικαίωμα παραμένει απροστάτευτο. Οι όποιες συνταγματικές πρόνοιες δεν είναι επαρκής για την αποτελεσματική προστασία και άσκηση του δικαιώματος, χωρίς την θέσπιση σχετικής νομοθετικής ρύθμισης.

Πρόσφατα, το Υπουργικό Συμβούλιο, κατάθεσε σχετικό νομοσχέδιο στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Το νομοσχέδιο, πέραν της κατοχύρωσης του δικαιώματος πρόσβασης των πολιτών σε πληροφορίες που κατέχουν οι δημόσιες αρχές, προβλέπει τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθήσουν οι πολίτες αλλά και τις υποχρεώσεις της διοίκησης. Περαιτέρω, καθορίζει τις περιπτώσεις περιορισμού του δικαιώματος που κυρίως αφορούν έγγραφα και πληροφορίες που σχετίζονται με την εθνική ασφάλεια και την άμυνα, τα συμφέροντα της Δημοκρατίας και ποινικές υποθέσεις και έρευνες.

Οι εξαιρέσεις αυτές πρέπει να εξεταστούν με προσοχή, να περιοριστούν στο ελάχιστο και να είναι σύμφωνες με τα διεθνή πρότυπα και συμβάσεις. Πρέπει να είναι τέτοιες, που δεν θα περιορίζουν την άσκηση του δικαιώματος ή θα την καθιστούν αδύνατη. Σε διαφορετική περίπτωση, θα μιλάμε για ένα δικαίωμα που δεν θα είναι προσβάσιμο και δεν θα έχει ουσιαστική εφαρμογή.

Την ίδια ώρα, η έννοια της πρόσβασης στα δημόσια έγγραφα δεν πρέπει να είναι ανεξέλεγκτη, κυρίως όταν επηρεάζονται άλλα θεμελιώδη δικαιώματα. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ζητήματα που αφορούν την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Κάτι τέτοιο συνιστά σοβαρή πρόκληση καθώς ενδέχεται να προκύψουν περιπτώσεις όπου υπάρχει σύγκρουση ανάμεσα στα δύο δικαιώματα.

Αρμόδιος για την εφαρμογή της νομοθεσίας θα είναι ο Επίτροπος Πληροφοριών, ο οποίος, βάση του νομοσχεδίου, θα είναι ο εκάστοτε Επίτροπος Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Η πρακτική αυτή εφαρμόζεται και σε άλλες χώρες της ΕΕ, και αποτελεί θετική εξέλιξη καθώς θα διασφαλίζει την ισόρροπη άσκηση, αφενός, του δικαιώματος του πολίτη για πρόσβαση στα δημόσια έγγραφα, και αφετέρου, του δικαιώματος προστασίας των προσωπικών δεδομένων, σε περίπτωση σύγκρουσης των δύο δικαιωμάτων, καθώς τα δύο αυτά δικαιώματα δεν κατατάσσονται ιεραρχικά.

Η ψήφιση του νομοσχεδίου, θα καλύψει ένα πολύ μεγάλο κενό που παρουσιάζει το εθνικό μας δίκαιο. Αποτελεί εργαλείο που επιβάλλεται να υπάρχει σε κάθε δημοκρατικό καθεστώς και σε κάθε κράτος δικαίου καθώς διευρύνει τη δημοκρατία και τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών. Οι πολίτες πλέον θα μπορούν να επιλαμβάνονται των υποθέσεων που τους απασχολούν, γεγονός που θα λειτουργήσει θετικά, τόσο ως προς την αποτελεσματική εφαρμογή ενός βασικού τους δικαιώματος, όσο και ως προς την επανεδραίωση της εμπιστοσύνης τους προς τις δημόσιες αρχές.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s